Wim Crouwel: MR. GRIDNIK

Het Stedelijk Museum Amsterdam eert van september 2019 t/m maart 2020 Wim Crouwel (1928-2019) met de tentoonstelling Wim Crouwel: Mr. Gridnik, waarin een selectie te zien is van zijn grafische vormgeving. Wim Crouwel overleed op 19 september 2019 op negentigjarige leeftijd.

Wim Crouwel was in 1963 medeoprichter van het eerste multidisciplinaire ontwerpbureau: Total Design en is tegenwoordig een van de bekendste grafisch ontwerpers uit Nederland. Al vanaf de jaren ‘50 werd Wim Crouwel sterk beïnvloed door de Zwitserse grafisch vormgevers die met hun rationele en minimalistische benadering gebruik maakten van het grid als systeem. Gedurende Crouwels hele carrière heeft hij een voorliefde gehad voor het grid, vandaar de titel voor deze expositie.

Zijn liefde voor het grid kwam tot uiting in talloze affiches en catalogi voor onder andere het Stedelijk Museum, in postzegels en experimenteel werk zoals zijn New Alphabet.

Zie ook:
Wim Crouwel – a Graphic Odyssey en Monografie Wim Crouwel modernist

Foto’s © Maud van Rossum


Een eerbetoon aan Gerard Unger (1942-2018)

Op vrijdag 23 november 2018 overleed Gerard Unger op 76-jarige leeftijd in zijn woonplaats Bussum. Op 23 januari 2019, een dag nadat hij 77 jaar zou zijn geworden, vindt er in pakhuis De Zwijger in Amsterdam een eerbetoon plaats aan een van de belangrijkste typografen ter wereld, een bijzonder ontwerper, docent, mentor en persoon. Meer info over deze avond vind je hier.

Unger studeerde van 1963-1967 ‘grafisch ontwerpen, typografie en letterontwerpen’ aan de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam. Hij werkte vervolgens bij Total Design, Prad en Joh. Enschedé. Later vestigde hij zich als zelfstandig ontwerper. Naast huisstijlen, tijdschriften, boeken, munten en postzegels heeft hij een groot aantal lettertypen ontworpen, waarvan de Swift een mooi voorbeeld is. Gerard Unger heeft veel over zijn vak gepubliceerd en gaf 34 jaar les aan de Gerrit Rietveld Academie.

In september 2018 verscheen het laatste boek van de hand van Unger. In Theory of Type Design, vormgegeven door Hansje van Halem, is voor het eerst een compleet en toegankelijk geschreven theorie van het letterontwerp gepresenteerd. Het handboek bestaat uit 24 beknopte hoofdstukken die op heldere wijze elk een ander facet van het letterontwerp beschrijven, van de invloed van taal tot de digitale ontwikkelingen van vandaag, van de manier waarop het oog en de hersenen lettervormen verwerken tot en met hun uitdrukkingskracht. Het boek is te bestellen bij uitgeverij nai010.

Dutch Masters Special
Gerard Unger
Woensdag 23 januari, 20:00 uur
Pakhuis De Zwijger
Piet Heinkade 179, Amsterdam


ROOTS Gerard Unger

Op woensdag 29 november 2017 verscheen in de ‘ROOTS-reeks’ het cahier ’Gerard Unger’, geschreven door Chris Vermaas.

Gerard Unger (Arnhem, 1942) studeerde van 1963-1967 ‘grafisch ontwerpen, typografie en letterontwerpen’ aan de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam. Hij werkte vervolgens bij Total Design, Prad en Joh. Enschedé. Later vestigde hij zich als zelfstandig ontwerper. Naast huisstijlen, tijdschriften, boeken, munten en postzegels heeft hij een groot aantal lettertypen ontworpen, waarvan de Swift een mooi voorbeeld is. Gerard Unger heeft veel over zijn vak gepubliceerd en gaf 34 jaar les aan de Gerrit Rietveld Academie.

Deze uitgave is deel 45 in de ROOTS-reeks, geïnitieerd door (Z)OO producties, waarin de wortels van de grafische ontwerpcultuur worden belicht. De cahiers gaan over ontwerpers, maar ook drukkers of bureaumensen die een belangrijke rol hebben gespeeld in het Nederlandse ontwerplandschap.

Je kunt het cahier voor 5 Euro bestellen bij:
www.zooproducties.nl

Gerard Unger (rechts) en Robert van Rixtel tijdens de presentatie van het cahier. (foto: Henk Gianotten)


In memoriam: Bram de Does (1934–2015)

Bram de Does is op 28 december 2015 overleden op 81-jarige leeftijd. Als typograaf kreeg hij internationale bekendheid door het ontwerpen van de lettertypen Trinité (1982) en Lexicon (1992)

Bram de Does (19 juli 1934) kwam uit een familie van drukkers en werkte al vroeg bij de drukkerij Systema van zijn vader. Hier maakte hij zelfstandig letterproeven en zo kreeg hij steeds meer interesse in typografie. Na de Amsterdamse Grafische School is Bram de Does vanaf 1958 een lange tijd in dienst geweest van de Haarlemse drukkerij Joh. Enschedé en Zonen in Haarlem.

Bij Enschedé ontwierp hij begin jaren ’80 het lettertype Trinité, waar hij in 1991 de H.N. Werkmanprijs van het Amsterdamse Fonds voor de Kunst voor ontving. De naam Trinité (drie-eenheid) verwijst naar het feit dat de letterfamilie bestaat uit drie varianten, elk met verschillende lengtes van de stokken en staarten. De letter was volgens De Does ‘functioneel swingend’ en ‘systematisch slordig’.

De Lexicon werd oorspronkelijk ontworpen voor Van Dale’s Groot woordenboek der Nederlandse taal en bestond uit twee varianten: Lexicon No. 1 en Lexicon No. 2. No. 1 heeft korte stokken en staarten, waardoor deze geschikt is voor goed leesbaar zetwerk in een klein corps. No. 2 heeft meer gangbare lengtes in stokken en staarten en is daardoor meer geschikt voor het reguliere zetwerk. Bovendien loopt de letter erg zuinig, zodat er veel tekst op een pagina past. Ook de nieuwste uitgave van Van Dale uit 2015, vormgegeven door Studio Joost Grootens, is gezet uit de Lexicon.
De Lexicon werd overigens ook van 2001 tot 2013 gebruikt in het NRC Handelsblad.


Mijksenaar ontvangt Piet Zwart Prijs

Bewegwijzeringsspecialist Paul Mijksenaar heeft op 24 oktober 2015 de Piet Zwart Prijs gewonnen, een oeuvreprijs die wordt toegekend door de Beroepsorganisatie Nederlandse Ontwerpers. De prijs is een buitengewone onderscheiding voor een ontwerper die van grote betekenis is voor het vakgebied en is vernoemd naar Piet Zwart, een ontwerper die actief was in verschillende disciplines en door zijn BNO-collega’s in 1999 is uitgeroepen tot ‘dé ontwerper van de 20ste eeuw’.

MIjksenaar is vooral bekend om de bewegwijzering op Schiphol, maar ook die van New York en Frankfurt. Ook verzorgde hij de ‘wayfinding’ voor Spielbergs vliegveldfilm ‘The Terminal’.

(Portretfoto: An Sofie Kesteleyn)

Bewegwijzering op Schiphol
Bewegwijzering op JFK Airport, New York


Ehrendiplom Schönste Bücher der Welt

Piet Gerards Ontwerpers viel dit jaar ook bij de ‘Schönste Bücher aus aller Welt’ in de prijzen. Aan Ik ben een gemankeerde saxofonist, het boek dat al bekroond werd bij De Best Verzorgde Boeken 2013, is een eervolle vermelding toegekend. De juryleden van ‘Schönste Bücher aus aller Welt’, afkomstig uit Duitsland, Zwitserland, Oostenrijk, Amerika, China en Japan, roemden de slimme schuifdoos waar het boek in zit (‘skillfully put together’), het gebruik van verschillende papiersoorten, de beeldbehandeling (‘breezy and stable’) en noemden het boek als geheel ‘a functional joy’.

www.stiftung-buchkunst.de

 

Lucebert_1-1Lucebert_2-1Lucebert_4-1


Best Verzorgde Boeken 2013

Piet Gerards Ontwerpers viel dit jaar maar liefst twee keer in de prijzen bij de Best Verzorgde Boeken 2013. Het gaat om Ik ben een gemankeerde saxofonist. Lucebert & Jazz en Theater Levano. Een film en een boek over Chaim Levano. Beide boeken zijn uitgaven van Huis Clos. De jury bestond dit jaar uit Hans Bockting en Marlies Visser (grafisch ontwerpers), Johan Holterman (drukwerkadviseur), Bregitta Kramer (docent en handboekbinder) en Hanca Leppink (uitgever). Zij kozen uit 309 inzendingen 33 boeken tot De Best Verzorgde Boeken van 2013. In mei-juni worden de bekroonde boeken geëxposeerd in het Stedelijk Museum Amsterdam.

Lucebert_1-1Lucebert_2-1Lucebert_4-1Levano_1-1Levano_2-1Levano_3-1

Expositie Best Verzorgde Boeken 2013 Stedelijk Amsterdam (foto Maud van Rossum)
Expositie Best Verzorgde Boeken 2013 Stedelijk Amsterdam (© Maud van Rossum)


INHULDIGINGSZEGELS WILLEM ALEXANDER

Ter gelegenheid van de inhuldiging van Koning Willem-Alexander op 1 mei 2013 geeft PostNL twee Inhuldigingspostzegels uit. Piet Gerads Ontwerpers tekende voor het ontwerp. De zegel is vanaf 1 mei overal te koop. Tot het einde van 2013 zal dit de officiële frankeerzegel van PostNL zijn met waarden 1 en 2. Met een miljoenenoplage ongetwijfeld het breedst verspreide drukwerk van de hand van Piet Gerards Ontwerpers.

Lees bijgaand interview met de ontwerpers Piet Gerards en Maud van Rossum voor het blad Collect over de opdrachtstelling, ontwerptraject en het resultaat.

 

Inhuldigingspostzegels Koning Willem-Alexander

PostNL geeft ter gelegenheid van de inhuldiging van Koning Willem-Alexander op 1 mei 2013 twee Inhuldigingspostzegels uit. De postzegels hebben de waardeaanduiding 1 en 2 voor bestemmingen binnen Nederland en zijn op alle postzegelverkooppunten verkrijgbaar in mapjes met respectievelijk 5 en 10 stuks. Ook ter gelegenheid van drie eerdere inhuldigingen (1898, 1948, 1980) zijn speciale postzegels uitgegeven. De nieuwste Inhuldigingspostzegels verschillen in enkele belangrijke opzichten van hun voorgangers: ze zijn kleiner, zelfklevend en het ontwerp is typografisch. Het ontwerp van de Inhuldigingspostzegels is van de hand van Piet Gerards Ontwerpers uit Amsterdam.

 

Ontwerp

Op de Inhuldigingspostzegels staat een sterk uitvergroot monogram van de eerste twee initialen van Koning Willem-Alexander. De postzegel met waardeaanduiding 1 heeft de kleuren van de Nederlandse vlag met een rode initiaal W, een witte achtergrond en een blauwe initiaal A. Op de postzegel met waardeaanduiding 2 staat hetzelfde monogram afgebeeld, maar dan met een blauwe initiaal W en een groene initiaal A. Zo krijgen de twee postzegels elk een eigen gezicht. Over het monogram heen is de naam Willem-Alexander te lezen, met de datum van inhuldiging en de bestemming Nederland, alles in kleinkapitalen. De letters van het monogram zijn in kapitaal gezet.

 

Ontwerpers

Beide Inhuldigingspostzegels zijn ontworpen door Piet Gerards en Maud van Rossum van Piet Gerards Ontwerpers uit Amsterdam. Met het ontwerp werd begonnen nog voordat Koningin Beatrix op 28 januari haar abdicatie bekendmaakte.

Piet Gerards: “PostNL wilde graag een typografische oplossing voor deze toch wel unieke postzegel. Dat plaatste ons voor een dilemma. Want op dat moment was nog niet bekend voor welke naam de troonopvolger zou kiezen: Willem IV, Willem-Alexander of misschien nog anders. Ook wist niemand op welke datum de troonswisseling zou plaatsvinden. Wij gokten op Willem-Alexander, maar met een alternatief achter de hand als er een andere naam was uitgerold. De dubbele naam bood de gelegenheid met een monogram te gaan werken. Het basisconcept was razendsnel bedacht – daarna zijn we intensief met kleuren en letters gaan experimenteren.”

Het is niet verwonderlijk dat voor de nieuwe Inhuldigingspostzegels de kleuren van de Nederlandse vlag zijn gekozen. “Dat ligt inderdaad voor de hand”, aldus Maud van Rossum. “We hebben het roodste rood genomen dat in PMS mogelijk is, met daarnaast een fris blauw. De kleuren moesten ook geschikt zijn om goed met elkaar te mengen op het punt waar de letters elkaar kruisen zodat een transparante verbinding tot stand komt. We hebben aan het beeld spanning toegevoegd door de letters van het monogram van de postzegel af te laten lopen. Daarbij hebben we de grenzen opgezocht, maar ook ervoor gezorgd dat de W en A in één oogopslag herkenbaar zijn gebleven.”

Om de postzegel met waardeaanduiding 2 goed te onderscheiden van de postzegel met waardeaanduiding 1, is het rood vervangen door een helder groen. “Daardoor krijgt het blauw meer nadruk”, zegt Piet Gerards. “De blauw-groencombinatie is bewust. Enerzijds het blauw als een verwijzing naar de belangstelling van Koning Willem-Alexander voor watermanagement, anderzijds het groen als kleur voor de aandacht die hij vraagt voor duurzame oplossingen voor de problemen waarmee onze wereld worstelt.”

Voor de lettertypes zijn, aldus Maud, twee fonts van Nederlandse ontwerpers genomen: de Quadraat Sans van Fred Smeijers uit 1997 voor de teksten en de Albertina Regular van Chris Brand uit 1965 voor het monogram. “De Quadraat Sans is een eigenwijze schreefloze letter, die we hebben gecombineerd met de klassieke schreefletter van Chris Brand. De lettervormen van de Albertina leveren de suggestie van de Nederlandse vlag op.”

Beide postzegels hebben een feestelijk karakter, maar zijn tegelijkertijd nuchter van aard doordat van verdere versieringen is afgezien. Die aanpak omschrijft Piet als ‘de handtekening’ van het bureau dat zijn naam draagt. Trots is hij zeker op deze nieuwste postzegels. “We hebben wel eerder postzegels ontworpen, maar dat waren altijd gelegenheidszegels. Deze inhuldigingszegel op zo’n klein formaat is toch weer anders.”

Ook Maud is blij met het resultaat. Dat geldt evenzeer voor een speciaal effect dat “pas zichtbaar wordt wanneer je de postzegels op een rijtje legt. Of naast elkaar op een envelop of kaart plakt. Het maakt niet uit welke postzegel je kiest of dat je ze door elkaar gebruikt. Als je ze tegen elkaar aanlegt, loopt het monogram naadloos over van de ene in de andere postzegel.”

 

Over het ontwerpbureau

De geschiedenis van Piet Gerards Ontwerpers begint in 1980 en in de afgelopen dertig jaar is het bureau onder verschillende namen op verschillende plaatsen actief geweest. Sinds zeven jaar werkt het bureau onder de huidige naam vanuit Amsterdam. Aan het bureau is een kleine uitgeverij verbonden, Huis Clos geheten, waar inmiddels zo’n vijfenveertig boeken zijn uitgegeven. Het bureau verzorgde verder regelmatig in de eigen studio lezingen onder de naam ’25 stoelen’ over boeken en daaraan gerelateerde onderwerpen voor een select gezelschap van 25 toehoorders.

Het bureau legt zich met name toe op het grafisch ontwerp van boeken, tentoonstellingen, bewegwijzering en andere zaken, met veel nadruk op typografie. De opdrachten komen voornamelijk uit de culturele hoek. Zo wordt onder meer voor uitgeverijen, architecten en ook incidenteel musea gewerkt. Eerdere postzegels van de hand van Piet Gerards Ontwerpers zijn onder meer Nederlandse kunst in de 17e eeuw (1999), Nederlandse kwekerijtuinen (2001), Industrieel erfgoed (2002) en het postzegelvel 100 jaar Bond Heemschut (2011).

De Inhuldigingspostzegel voor Koning Willem-Alexander is een gezamenlijke productie van Piet Gerards en Maud van Rossum. Piet Gerards is autodidact, Maud van Rossum studeerde in 2000 als grafisch ontwerper af aan de Academie voor beeldende kunst en vormgeving in Arnhem, tegenwoordig Artez genaamd.

 

Technische gegevens

Zegelformaat: 20,8 x 25,3 mm
Tanding: slitvorm
Papier: fosforescerend papier met fosforopdruk
Gomming: zelfklevend
Druktechniek: diepdruk
Drukkerij: Walsall Security Printers, Engeland
Oplage: Waarde 1: 4.117.000 velletjes, waarde 2: 508.000 velletjes
Artikelnummers: Waarde 1: 330465, Waarde 2: 330464
Drukkleuren postzegels: Waarde 1: rood, blauw en zwart, waarde 2: blauw, groen en zwart


Buchstabenmuseum Berlin

In 2005 is het idee voor het Buchstabenmuseum (museum voor letters) ontstaan. Uitgangspunt voor het museum is de fascinatie voor typografie en de verzamelwoede van letters en tekens uit de (semi-)openbare ruimte (denk met name aan (neon)lichtreclames en (neon)beletteringen van gebouwen). Het doel van het museum is het conserveren, documenteren, restaureren en exposeren van deze objecten uit met name Berlijn, maar ook uit de rest van de wereld. Honderden letters zijn inmiddels van de ondergang of verwaarlozing gered. Het museum toont een mooi tijdsbeeld van de typografie van de stad en maakt je bewust van de soms kolossale afmetingen van letters die ooit op de daken van gebouwen stonden.

Schaudepot Buchstabenmuseum
Karl-Liebknecht-Str. 13
Berlin Carré, 1. OG
10178 Berlin (D)
www.buchstabenmuseum.de

 

Buchstabenmuseum Berlin (© Maud van Rossum, 2013)

Buchstabenmuseum Berlin (© Maud van Rossum, 2013)

Buchstabenmuseum Berlin (© Maud van Rossum, 2013)

Buchstabenmuseum Berlin (© Maud van Rossum, 2013)

 


Helvetica vs. Arial

Helvetica vs. Arial is een leuke, simpele, gratis app voor (typo)grafisch ontwerpers. Het test je kennis over de typografische verschillen tussen de twee meest toegepaste lettertypes: de Helvetica en de Arial.

De Helvetica is in 1956 ontworpen door Max Miedinger (Zwitserland, 1910). Het font droeg in eerste instantie de naam Neue Haas Grotesk, vanaf 1960 werd het font Helvetica genoemd, Latijn voor Zwitserland. Dit gebeurde om het ontwerp internationaal interessant te maken. Dankzij vooral grafisch vormgever Wim Crouwel kreeg dit lettertype bekendheid in Nederland.

Omdat Microsoft het gebruik van Helvetica te duur vond, liet het bedrijf een eigen variant van dit lettertype, genaamd Arial, in 1986 ontwikkelen door Robin Nicholas (Groot-Brittanië, 1947). Het font bezit op het eerste gezicht dezelfde eigenschappen als Helvetica. Nadere inspectie onthult echter een aantal kleine verschillen, onder andere in de kapitale R en de bovenkant van de t. Dit is een reden dat veel ontwerpers Arial zien als een inferieur lettertype.

Categorie app store: Games
Taal: Engels
Developer: Stephan Widor © 2010 Dalston Labs LP
Compatible met: iPhone, iPod touch and iPad, iOS 3.2 of hoger.